تبلیغات
هوشنگ متولی جویباری - شروط ضمن عقد
 
هوشنگ متولی جویباری
مازنده به آنیم که آرام نگیریم موجیم که آسودگی ماعدم ماست من این وبلاگو واسه ترویج حقیقت دین درست کرده ام امیدوارم گامی موثرباشد
درباره وبلاگ
مطالب اخیر
نظرسنجی
نظر بدهید....





مبحث شروط ضمن عقد یکی از مهمترین و پرکاربردترین موضوعات در زمینه فقه معاملات است. تعریف، احکام و تشخیص انواع این شروط در قرادادهای بانکی دقیقاً مطابق آن چیزی است که در فقه و حقوق اسلامی آمده است. در عقود بانکی توافقات متعاقدین در صورت برخورداری از شرایط صحت می‌تواند به صورت شرط در ضمن عقد بیاید. مواردی همچون نحوه بازپرداخت ثمن، وکالت، ضمانت، وجه التزام و ... از جمله شروط ضمنی در عقود بانکی است. این شروط معمولاً به طور صریح در ضمن عقد بیان می‌شوند؛ لذا از جهت چگونگی بیان اراده، شرط صریح به شمار می‌آیند.ممکن است در عقودی مثل فروش اقساطی، مرابحه، استصناع و ... برای مبیع (کالا) صفت خاصی شرط شود به گونه‌ای که عقد بر اساس آن بنا گردد. حال اگر این شرط صراحتاً در عقد بیان نشود، مصداق شرط ضمنی بنایی است؛ چرا که عقد براین پایه بنیان شده که مبیع از آن صفت خاص برخوردار باشد.

مواردی همچون زمان و مکان اجرای تعهد، سالم بودن عوضین و ... اگر به صورت دیگری شرط نشده باشد، به عنوان شرط ضمنی عرفی لازم‌الوفاء هستند. نکته قابل تأمل در شروط ضمنی این است که همانند شرط صریح می‌بایست از شرایط صحت شرط برخوردار باشد. لذا اگر امری که فاقد شرایط صحت است و شرط فاسد محسوب می‌شود، به طور غیر صریح و ضمنی در قرارداد گنجانده شود، قطعاً باطل است.به عنوان مثال شرط فاسدی همچون شرط زیاده و انتفاع در عقد قرض غیر مشروع و باطل است خواه این شرط به صورت صریح در قرارداد ذکر شود خواه در متن عقد صراحتا ذکر نشود ولی طرفین معامله قرض را بر پایه ی تأدیه بدهی همراه با اضافه و زیاده منعقد نمایند. اگر اینگونه باشد به نظر می‌رسد شرط انتفاع به عنوان شرط ضمنی بنایی تلقی و در نتیجه محکوم به حرمت و بطلان می شود.

همچنین اگر از نظر عرف قرائنی وجود داشته باشد مبنی بر اینکه متعاملین قرض را به گونه‌ای منعقد کرده‌اند که پرداخت زیاده یا انتفاعی در آن مفروض و مسلم گرفته شده، مصداق شرط ضمنی عرفی است و به نظر غیر مشروع می‌آید. اگر چه این مسأله در متن عقد گنجانده نمی‌شود ولی رفتار متعاملین نشان می‌دهد که قرض به شرط زیاده و انتفاع صورت گرفته است. به دیگر سخن عرف از طریق لفظ یا عملى که بیانگر قصد متعاملین است، تشخیص می‌دهد که متعاملین عقد قرض را به شرط زیاده و انتفاع قصد نموده‌اند.

حال از آنجایی که قرارداد قرض در نظام بانکی به عنوان یکی از ابزارهای تجهیز و تخصیص منابع مورد استفاده قرار می‌گیرد، توجه به این مسأله دارای اهمیت است. مطابق مقررات بانکی نهادهای فعال در حوزه تأمین مالی مکلفند در استفاده از قرارداد قرض به عنوان یکی از روشهای اعطای تسهیلات از اشتراط هر نوع شرط زیاده و نفعی خواه به صورت شرط صریحی یا ضمنی بنایی پرهیز نمایند. به عنوان مثال ممکن است فرآیند اعطای تسهیلات قرض‌الحسنه به گونه‌ای باشد که متقاضی تسهیلات نخست می‌بایست مبلغ معینى را به بانك قرض ‌دهد تا در مقابل بانك نیز بعد از مدتى مثلا دو برابر به او قرض دهد. در این حالت اعطای قرض به افراد متقاضی منوط به قرض دادن آنان به بانک شده است. در فقه این رویه به عنوان «قرض به شرط قرض» مصطلح است. یعنی در مقابل قرضی که تو به من می‌دهی، من نیز به تو قرض می‌دهم. اگر چنین چیزی به صورت شرط صریح در متن قرارداد قرضگنجانده شود به طور قطع به جهت ربوی بودن شرط فاسد و باطل خواهد بود. چنانچه فقها بر این مطلب اتفاق‌نظر دارند. لکن در این زمینه یک نکته‌ قابل تأمل وجود دارد مبنی بر اینکه اگر طرفین در قرارداد چنین شرطی را صراحتا بیان نکنند ولی قرارداد را با ملاحظه این شرط قصد نمایند به نحوی که اگر شرط منتفی شود بالطبع قرارداد نیز منتفی می‌گردد (یعنی به اگر فرد به بانک یا موسسه قرض ندهد، بانک نیز به وی قرض نخواهد داد) آیا مصداق شرط ضمنی بنایی خواهد بود؟

اگر پاسخ به این سوال مثبت باشد این شرط علی رغم عدم تصریح در قرارداد به جهت ربوی بودن باطل خواهد بود.

البته به نظر می‌رسد این مسأله نیاز به تأمل بیشتری دارد؛ چرا که اولا می‌بایست قصد واقعی طرفین معامله از روی قرائنی همچون گفتار و عمل مشخص و احراز شود. ثانیا عرف عامه هم می‌بایست اتفاق نظر داشته باشد که متعاملین حقیقتاً قرض را به شرط قرض قصد کرده‌اند و تنها تصریح آن در قرارداد واقع نشده است. به بیان دیگر قضاوت در مورد این مسأله به چگونگی قصد بانک و مشتری و فهم عرف از رفتار آنان برمی‌گردد.

لازم به ذکر است برخی از فقها بر این باورند که فرآیند اعطای تسهیلات قرض‌الحسنه به شرط سپرده‌گذاری اگر در زمره قوانین و مقررات بانک باشد و نه به صورت شرط بلکه به صورت مقاوله و گفتگوی شفاهی بین طرفین معامله مورد توافق قرار ‌گیرد، از جهت شرعی بلااشکال است.

در این زمینه آیت‌الله سبحانی فرموده‌اند:«اگر بانک به صورت کلی اعلام کند: به کسانی وام می‌دهم که مبلغی در حساب خود به مدت شش ماه داشته باشند، وام می‌دهم و طرف پس از آگاهی از این تصمیم، مبلغی را در بانک بگذارد و پس از گذشت زمان، وام بگیرد، اشکال ندارد، ولی اگر چنین شرطی را جز قرارداد کنند، در این صورت وام مذکور ربوی می‌شود».

آیت الله مکارم شیرازی نیز فرموده‌اند:«اگر این كار به صورت قرارداد بین آن افراد انجام شود، اشكال ربا دارد؛ تنها راه صحّت آن این است كه قصد همه وام قرض الحسنه باشد؛ ولى همه‌ آنها اخلاقاً مقرّرات آن صندوق را رعایت كنند؛ بى آن كه تعهّد شرعى یا قانونى داشته باشند».

همچنین در رابطه با جواز دریافت خسارت تأخیر تأدیه از مشتریان متخلف نیز می‌توان شرط ضمنی عرفی را به عنوان یکی از مبانی فقهی و حقوقی مطرح نمود. توضیح اینکه اگر در ضمن قراردادهای بانکی شرط شود که مشتری در صورت تخلف از پرداخت به موقع دیون با وجود برخورداری از تمکن مالی، می‌بایست به بانک خسارت تأخیر پرداخت نماید، چنین شرطی از مفاد قرارداد و جزء آن به شمار می‌رود و به حکم قاعده «المؤمنون عند شروطهم» لازم الوفاء است. طبق این شرط، مشتری متعهد می‌گردد در صورت تخلف از تأدیه به موقع، مبلغی را به عنوان خسارت به بانک تملیک نماید. بنابراین بانک‌ها تنها در صورت اشتراط خسارت تأخیر در ضمن عقد اصلی، اجازه دریافت خسارت دارند و در صورتی که چنین شرطی در قرارداد مابین بانک و مشتری وجود نداشته باشد، نمی‌توان مشتریان متخلف را ملزم به پرداخت جریمه نمود. اما به نظر می‌رسد در صورت پذیرش مبنای ضمان کاهش ارزش پول با توجه به دلایلی که برخی از فقها مطرح می‌نمایند و همچنین با واقع‌بینی بیشتر در مورد عرف کنونی و با استناد به «شرط ضمنی عرفی»، دریافت خسارت تأخیر لزوماً نیازی به اشتراط در ضمن عقد ندارد. در واقع بدون چنین شرطی هم بانک می‌تواند بر علیه افراد متخلف اقامه دعوا کند و از آنها مطالبه خسارت نماید. زیرا این افراد از وفای به دین در سررسید مقرر تخلف ورزیده اند و به بانک خساراتی وارد نموده اند که ریشه در عدم ایفای تعهدات مشتریان در مدت معین دارد. بنابراین بانک می‌تواند با اثبات اینکه اختیار موقع انجام با او بوده و انجام تعهد را نیز مطالبه کرده است، ادعای خسارت کند.

لذا در صورتی که بدهکار در تأدیه دین تأخیر کند و به جهت افزایش فاحش نرخ تورم، خساراتی به بانک وارد شود، عرف جبران این خسارات را لازم می‌داند و بدون جبران این خسارات، ادای دین را محقق نمی‌داند، حتی اگر در قرارداد هم شرط نشده باشد و این همان تصریح عرفی است که به منزله تصریح قانونی یا تصریحی است که توسط طرفین قرارداد صورت می‌پذیرد. در ماده ۵۲۲ قانون آیین دادرسی دادگاه‌های عمومی و انقلاب (در امور مدنی) نیز که در مباحث بعدی از آن سخن خواهیم گفت، مطالبه خسارت تأخیر به اشتراط آن در ضمن قراداد منوط نشده است و در صورت تخلف مدیون از وفای به دین با وجود تمکن مالی، طلبکار می‌تواند خسارت تأخیر را در فرض کاهش شدید ارزش پول، بر اساس شاخص قیمت سالانه کالا که بانک مرکزی آن را اعلام می‌کند، مطالبه نماید. در این فرض خسارت تأخیر تأدیه حتی محتاج به اثبات هم نیست و صرف تأخیر در پرداخت و تغییر فاحش قیمت سالانه برای مطالبه کافی است. البته اثبات اینکه طلبکار هیچ خسارتی از تأخیر ندیده است، امکان دارد و بدهکار را از دادن خسارت معاف می‌کند. با این وجود شورای نگهبان (مورّخ ۲۸/۱۱/۱۳۶۱) دریافت مبلغی به عنوان جریمة تأخیر تأدیه در قراردادهای بانكی را تنها در صورتی كه به عنوان شرط ضمن عقد در متن قرارداد آمده باشد، مجاز اعلام کرده است.

نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
چهارشنبه نهم مرداد 1398 ساعت 14 و 10 دقیقه و 14 ثانیه
hello every one, here every person is sharing such familiarity so it's pleasant to read this website. ans i used to go to see this website everyday
شنبه یکم تیر 1398 ساعت 05 و 12 دقیقه و 24 ثانیه

Helpful stuff. With thanks!
rx cialis para comprar cialis 50 mg soft tab cialis generic tesco price cialis we choice cialis pfizer india comprar cialis 10 espa241a venta de cialis canada cialis online brand cialis generic import cialis
پنجشنبه سی ام خرداد 1398 ساعت 20 و 31 دقیقه و 24 ثانیه

You made your stand very nicely..
click here to buy cialis cialis para que sirve cialis savings card cilas generic cialis tadalafil cilas price cialis best cialis rezeptfrei prices on cialis 10 mg ou acheter du cialis pas cher
پنجشنبه سی ام خرداد 1398 ساعت 02 و 03 دقیقه و 51 ثانیه

Truly all kinds of terrific information.
cialis generico milano low dose cialis blood pressure cialis kaufen wo pastillas cialis y alcoho only now cialis for sale in us cialis super acti cialis 100mg suppliers cialis e hiv achat cialis en itali cialis australia org
چهارشنبه بیست و نهم خرداد 1398 ساعت 09 و 30 دقیقه و 57 ثانیه

This is nicely put. !
buy brand cialis cheap cialis for sale in europa cialis 20 mg cost buy cialis online legal cialis generico lilly cialis kaufen wo viagra or cialis does cialis cause gout look here cialis cheap canada cialis lilly tadalafi
یکشنبه بیست و ششم خرداد 1398 ساعت 15 و 25 دقیقه و 22 ثانیه

This is nicely put. !
cialis pills cialis generico in farmacia achat cialis en suisse cialis name brand cheap cialis tablets australia online cialis cialis kamagra levitra cialis for sale in europa we recommend cialis info weblink price cialis
جمعه بیست و چهارم خرداد 1398 ساعت 06 و 33 دقیقه و 49 ثانیه

Cheers! Fantastic stuff!
cialis generika in deutschland kaufen cialis for sale in europa order generic cialis online cialis prices generic cialis review uk il cialis quanto costa comprar cialis navarr cialis 5 mg para diabeticos buy cialis online cialis online
پنجشنبه بیست و سوم خرداد 1398 ساعت 02 و 46 دقیقه و 18 ثانیه

Nicely put, Regards!
cialis sicuro in linea generic low dose cialis cialis professional from usa precios cialis peru cialis 20 mg cut in half cialis bula comprar cialis 10 espa241a venta cialis en espaa prescription doctor cialis click here cialis daily uk
سه شنبه بیست و یکم خرداد 1398 ساعت 08 و 15 دقیقه و 01 ثانیه

Seriously lots of very good knowledge!
cialis generico postepay cialis en 24 hora cialis generico in farmacia cialis dosage recommendations acheter cialis kamagra sialis cialis venta a domicilio warnings for cialis acheter cialis meilleur pri brand cialis nl
شنبه سی و یکم فروردین 1398 ساعت 13 و 00 دقیقه و 54 ثانیه
人気ブランドスーパーコピー 服販売優良店!スーパーコピーブランドメンズ 服屋のブランドコピー服は本物と同じ!
شنبه سی و یکم فروردین 1398 ساعت 12 و 59 دقیقه و 36 ثانیه
品質保証-スーパーコピーブランド
شنبه سی و یکم فروردین 1398 ساعت 12 و 59 دقیقه و 16 ثانیه
ウブロスーパーコピー,口コミ最高級ウブロ時計コピーN級品販売専門ショップ!
جمعه سی ام فروردین 1398 ساعت 06 و 10 دقیقه و 10 ثانیه
シャネル スーパーコピーブランド 専門店
جمعه سی ام فروردین 1398 ساعت 06 و 09 دقیقه و 43 ثانیه
人気ブランドの新作も!続々入荷中!いきなりセール特価で販売!スーパーコピー業界で最大なブランドコピー専門店です.
جمعه سی ام فروردین 1398 ساعت 06 و 09 دقیقه و 30 ثانیه
服コピー, ルイヴィトンTシャツコピー. Nランク最高級スーパーコピー腕時計販売 ,韓国 スーパーコピー ブランドジーンズコピー, 洋服コピー,ブランド服 偽物, メンズ ,男性用 上下セット
شنبه هفدهم فروردین 1398 ساعت 17 و 04 دقیقه و 19 ثانیه
一番ブランドliveブランドコピー服通販!ブランド服偽物を高め18年人気新作
چهارشنبه چهاردهم آذر 1397 ساعت 09 و 54 دقیقه و 36 ثانیه

Regards, Ample write ups!

estudios de cialis genricos free generic cialis acheter cialis kamagra cialis great britain cialis generico cialis purchasing safe site to buy cialis online get cheap cialis sialis ou trouver cialis sur le net
سه شنبه سیزدهم آذر 1397 ساعت 22 و 23 دقیقه و 02 ثانیه

You definitely made the point!
cialis daily new zealand cialis farmacias guadalajara cialis with 2 days delivery cialis professional yohimbe il cialis quanto costa cialis 20 mg cost recommended site cialis kanada cialis cost free cialis click here to buy cialis
دوشنبه دوازدهم آذر 1397 ساعت 23 و 52 دقیقه و 35 ثانیه

Nicely put. Thank you!
cialis 5mg prix cialis pills in singapore achat cialis en suisse cialis preise schweiz no prescription cialis cheap cialis pills in singapore i recommend cialis generico cialis 5mg cialis 5 mg scheda tecnica cialis professional from usa
یکشنبه یازدهم آذر 1397 ساعت 23 و 22 دقیقه و 37 ثانیه

Truly plenty of terrific knowledge!
cialis alternative cialis online deutschland acheter cialis kamagra preis cialis 20mg schweiz bulk cialis achat cialis en suisse viagra cialis levitra cialis billig buy cheap cialis in uk price cialis wal mart pharmacy
یکشنبه یازدهم آذر 1397 ساعت 10 و 17 دقیقه و 09 ثانیه

You revealed this effectively.
cialis generic tadalafil buy cialis super acti cialis e hiv buy name brand cialis on line cialis tadalafil online cialis dosage amounts only now cialis 20 mg cialis e hiv cialis without a doctor's prescription prix cialis once a da
شنبه دهم آذر 1397 ساعت 10 و 18 دقیقه و 15 ثانیه

You actually suggested this wonderfully!
cialis venta a domicilio cialis daily enter site natural cialis acheter du cialis a geneve cialis pills in singapore cialis uk cialis wir preise cialis rezeptfrei sterreich link for you cialis price cialis pills in singapore
جمعه نهم آذر 1397 ساعت 11 و 06 دقیقه و 09 ثانیه

Truly all kinds of useful advice.
cialis 10mg prix pharmaci cialis 30 day trial coupon cialis herbs enter site 20 mg cialis cost ou acheter du cialis pas cher cialis billig fast cialis online generic cialis 20mg tablets only now cialis 20 mg buy cialis
پنجشنبه هشتم آذر 1397 ساعت 12 و 37 دقیقه و 15 ثانیه

Effectively voiced really. .
cialis diario compra cialis online holland we choice cialis pfizer india can i take cialis and ecstasy generic cialis pro cialis diario compra cialis coupons printable cost of cialis cvs side effects for cialis i recommend cialis generico
پنجشنبه هشتم آذر 1397 ساعت 00 و 06 دقیقه و 21 ثانیه

Regards, I enjoy this.
generic cialis 20mg uk cialis en 24 hora cialis 20mg prix en pharmacie cialis super acti prescription doctor cialis cialis 50 mg soft tab ou trouver cialis sur le net cialis daily new zealand the best site cialis tablets cialis side effects dangers
چهارشنبه هفتم آذر 1397 ساعت 11 و 55 دقیقه و 30 ثانیه

Terrific postings. Thanks a lot.
comprar cialis navarr cialis for bph buy cialis cheap 10 mg cialis 20mg cialis 05 cialis savings card look here cialis order on line cialis manufacturer coupon venta de cialis canada we like it cialis soft gel
یکشنبه یکم مهر 1397 ساعت 17 و 27 دقیقه و 02 ثانیه

Nicely put, Cheers!
trust pharmacy canada reviews canadian medications canadian medications 247 Northwest Pharmacy canada pharmacies account canadian pharmaceuticals online best canadian pharmacy canadian pharmacy viagra cialis canadian pharmacy best canadian mail order pharmacies
چهارشنبه بیست و هشتم شهریور 1397 ساعت 14 و 15 دقیقه و 56 ثانیه

Thank you, I appreciate it!
we like it cialis price buying cialis on internet cialis kaufen bankberweisung warnings for cialis cialis qualitat cialis 20 mg effectiveness prices for cialis 50mg cialis savings card cialis official site cialis tadalafil online
یکشنبه یازدهم شهریور 1397 ساعت 23 و 13 دقیقه و 54 ثانیه

Kudos, A good amount of material.

miglior cialis generico only now cialis for sale in us cialis prices in england cialis wir preise prix de cialis cialis 5 mg cialis online napol cheap cialis cialis rezeptfrei generic cialis pill online
سه شنبه بیست و سوم مرداد 1397 ساعت 10 و 28 دقیقه و 18 ثانیه

Many thanks! Excellent stuff.
safe to buy viagra online viagra buy viagra pharmacy viagra buy viagra pills online viagra on prescription uk cheap viagra online buy viagra online safe generic viagra buy online buy viagra safely buy viagra 50mg buy viagra online pharmacy
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30



آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی