تبلیغات
هوشنگ متولی جویباری - نظارت بر مصرف تسهیلات در قراردادهای بانکی
 
هوشنگ متولی جویباری
مازنده به آنیم که آرام نگیریم موجیم که آسودگی ماعدم ماست من این وبلاگو واسه ترویج حقیقت دین درست کرده ام امیدوارم گامی موثرباشد
درباره وبلاگ
مطالب اخیر
نظرسنجی
نظر بدهید....





مقدمه

یکی از مهمترین آسیب‌های موجود در نظام بانکی، عدم مصرف صحیح تسهیلات اعطایی و فقدان نظارت در این زمینه است. متقاضیان تسهیلات برای تأمین نیازهای خرد و کلان خویش به بانک‌ها و سایر نهادهای تأمین مالی رجوع می‌کنند و پس از طی کردن فرآیند اداری، تسهیلات موردنظر خود را دریافت می‌کنند. اما به طور معمول این افراد توجهی به نوع قرارداد، ماهیت، احکام و کارکردهای ویژه آن ندارند. لذا پس از دریافت تسهیلات در بسیاری از موارد اقدام به مصرف تسهیلات در غیر موضوع خود می‌کنند.مهمترین دلایلی که موجب انحراف تسهیلات اعطایی بانک از برنامه‌ریزی اتفاق افتاده می‌شود. عبارتند از: عدم آگاهی مشتریان از نوع تسهیلات، عدم پاسخگویی مناسب به نیازهای مشتریان، سوء‌استفاده و تخلف و فقدان سیستم نظارتی صحیح.

به نظر می‌رسد برای جلوگیری از آثار منفی عدم مصرف صحیح تسهیلات افزون بر بانک‌ها و نهادهای متولی، مشتریان نظام بانکی وظایفی بر عهده دارند. در ادامه به برشماری برخی از مهمترین وظایف دریافت‌کنندگان تسهیلات و بانک‌ها در این زمینه خواهیم پرداخت.

 

وظایف دریافت کنندگان تسهیلات

انجام تکالیف و ایفای تعهدات از سوی مشتریان نظام بانکی یکی از عوامل اثرگذار بر سلامت، صحت و مشروعیت عملیات بانکی است. در واقع انعقاد صحیح و مشروع معامله می‌بایست دغدغه مشتریان نظام بانکی نیز باشد. یکی از تکالیف مهم مشتری در این زمینه انقعاد و اجرای واقعی قراردادهای بانکی است. برای اثبات این تکلیف شرعی واهمیت آن می‌توان به قاعده قصد استناد کرد. تجهیز و تخصیص منابع در بانک‌ها و سایر نهادهای مالی از طریق عقود و قراردادهای حقوقی مختلف صورت می‌گیرد. تفاوت عقود و قراردادهای حقوقی در تعریف، ماهیت و کارکرد ویژه آن است. در واقع آنچه در عالم خارج رخ می‌دهد این است که صاحبان سرمایه با انگیزه دریافت سود و یا هر نوع منفعت دیگری آن را در اختیار متقاضیان آن قرار می‌دهند. بر همین اساس نوع قراردادی که متعاملین در قالب آن مناسبات خود را تنظیم می کنند، دارای اهمیت بسیاری است و تعیین کننده آن است که معامله دارای چه آثار و احکامی است و همچنین طرفین معامله از چه حقوق و تکالیفی برخوردارند.

به عنوان مثال تسهیلات مورد نیاز مشتری جهت تعمیر مسکن در قالب عقد جعاله به وی داده می‏شود. برای انشای صحیح قرارداد، قصد مشتری و بانک می‌بایست قرارداد جعاله است.پس از قصد انشای معامله، متعاملین می‌بایست به لوازم آن نیز پایبند باشند. لذا اگر مشخص شود مراجعه کننده (جاعل) از بانک به عنوان عاملِ در حالی تسهیلات تعمیر مسکن دریافت کرده که مسکننداشتهیا مسکن وی نیازی به تعمیر نداشتهو پول آن را برای مصارف دیگری به کار انداخته، مرتکب فعل خلاف شرع و قانون شده است. این فعل مشتری حاکی از قصد غیرواقعی وی نیز می‌باشد.

مطابق این مقدمه می‌توان نتیجه گرفت که اگر برای قرارداد جهت خاصی تعیین شده باشد، بر دریافت‌کننده تسهیلات لازم و واجب است که آن را در جهت خود مصرف نماید. در غیر این صورت قرارداد از حیث قانونی محکوم به بطلان است. آراء فقها نیز حاکی از آن است که مشتریان نمی‌توانند تسهیلات دریافت شده را در غیر موضوع قرارداد مصرف نمایند

نظرات برخی از مراجع عظام تقلید به شرح ذیل بیان می‌شود:

·        حضرت آیت‌الله العظمی سیستانی

س) : آیا وام‌هایی که برای اموری خاص اعطا می‌شود به مردم مثل وام فرش یا منزل یا اشتغال و... را می‌شود در غیر مورد آن استفاده کرد؟

ج) اگر براساس معامله‌ای باشد که به حسب موازین فقهی صحیح باشد باید به آن ملتزم شوید.

·        حضرت آیت‌الله العظمی وحید خراسانی

س): آیا می‌توانیم وام مسکن گرفته و آن را در غیر مورد مسکن بکار ببریم یا وام خودرو را در مورد دیگری مثل خرید زمین بکار بریم؟

ج): باید در همان جهت که معین شده مصرف شود.

·        حضرت آیت‌الله العظمی خامنه ای

س: در صورتى كه گیرنده وام قصد مصرف آن در مورد قرارداد را ـ كه تعمیر خانه است ـ نداشته باشد، حكم وضعى و تكلیفى آن را بیان فرمایید؟

ج) اگر بانک وامى را براى کسى که مى‌خواهد خانه‌اش را تعمیر کند اختصاص داده، شخص دریافت کننده اگر قصد تعمیر منزل را ندارد از همان ابتداء حق گرفتن چنین مبلغى را نداشته و مالک آن نمى‌شود و از تسهیلات بانكى باید در همان جهتى كه تعیین شده استفاده كنند و در غیر آن جایز نیست. 

·        حضرت آیت‌‌الله العظمی مکارم شیرازی

س): افرادى از بانک‌هاى جمهورى اسلامى وام دریافت کرده، و به علّت ناآگاهى از حکم شرعى، آن را در غیر مورد قرارداد مصرف نموده اند. مثلا وام کشاورزى دریافت کرده، ولى صرف خرید ماشین سوارى نموده اند. لطفاً حکم شرعى آن را بیان فرمایید.

ج): چنین وام‌هایى باطل است. باید آن را منطبق با عقود شرعیّه دیگرى کنند، تا مشکل ربا پیش نیاید.

وظیفه بانک

بانک و نهادهای تأمین مالی نیز در زمینه مصرف صحیح تسهیلات می‌بایست تمهیدات لازم را فراهم آورد. در این راستا مهمترین تکالیف بانک‌ها عبارتند از:

 

ایجاد سیستم نظارتی صحیح

 جهت حفظ منافع مشتریان و سهام‌داران و همچنین اطمینان از سلامت و مشروعیت معاملات بانکی،مسأله نظارت چه در مرحله انشاء و چه در مرحله اجرای قرارداد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در اینجا نظارت به معنای عام آن مشتمل بر نظارت بانکی و شرعی مورد نظر می‌باشد. یعنی لازم است هم بازرسان بانکی بر رعایت قوانین و مقررات در فرآیند‌های مختلف اعطای تسهیلات نظارت داشته باشند و هم ناظرین شریعت نسبت به انعقاد و اجرای صحیح قرارداد اطمینان حاصل پیدا کنند. با توجه به اینکه مصرف ناصحیح تسهیلات از جهت قواعد فقهی مختلف قرارداد را با اشکال شرعی مواجه می‌کند، ناظرین شریعت می‌بایست با نظارت صحیح و دقیق بر اجرای عقود از بروز هرگونه اشکال شرعی در عملیات بانکی ممانعت به عمل آورند.

البته ممکن است اشکال شود که اصل صحت در فقه اسلامی دلالت دارد بر اینکه نباید رفتاردیگران را بر قبیح و حرام بودن، حمل نمود مگر اینکه نسبت به آن یقین داشته باشیم. همچنین در مواردی هم که انسان در اجرای صحیح قرارداد از سوی متعاملین شک می‌کند، می‌بایست بنا رابر صحت بگذارد. ملاحظه اصل صحت بدین معنا ممکن است لزوم نظارت شرعی در بانکداری اسلامی را مخدوش نماید و تزاحم این دو را اثبات نماید.

این اشکال را می‌توان این‌گونه پاسخ داد که اصل صحت لزوم نظارت را منتفی نمی کند و مسئولین نظارتی در امور بانکی نباید با بناگذاری غلط بر صحت،از واقعیات جامعه دور افتند؛ چراکه اساس اصل صحت را واقع‌بینی تشکیل می‌دهد نه خوش‌بینی بی‌جا. لذا به منظور جلوگیری از رفتارهای ناپسندی چون دروغگویی، عدم ایفای تعهدات و مانند آن،می‌توان بر خلاف اصلصحت اقدام به مراقبت و نظارت دقیقنمود.در حالتیهم که نسبت به صحت یا بطلان و فساد معاملات دیگران با معیار رعایت شرایط و ضوابط شرعی تردید وجود داشته باشد، اصل صحت ضرورت نظارت را منتفی نمی‌کند؛ چراکهاصل صحت در مواردی که موجب اختلال و یا ورود ضرر و زیان جبران ناپذیری شود، قابل اجرا نیست. لذا مسئولین بانک موظف به کنترل و نظارت دقیق بر نحوه مصرف تسهیلات می باشند.

لازم به ذکر است دقت و نظارت بر  فرآیند اعطای تسهیلات نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. اگر بانک در مرحله اعطای تسهیلات دقت کافی را به خرج دهد از بسیاری از تخلفات مشتریان از جمله دریافت تسهیلات جهت تأمین اهداف خارج از چارچوب قرارداد جلوگیری به عمل آورد.

 

آموزش معاملات بانکی  و فرهنگ‌سازی

یکی از دلایل عدم مصرف صحیح تسهیلات، ناآگاهی متقاضیان از ماهیت قرارداد است. در واقع فقدان آموزش کافی در این زمینه موجب می‌گردد برخی مشتریان به صورت غیرعمدی ضوابط قرارداد را رعایت نکنند و وجوه دریافتی را در مواردی مصرف نمایند که در قرارداد ذکر نشده است. برای پرهیز از کاربرد صوری عقود بانک‌ها می‌بایست کارمندان بانک را موظف نمایند، قبل از انعقاد قرارداد، ماهیت آن را به صورت اجمالی برای مشتریان توضیح دهند. آشنایی و اطلاع از احکام معاملات موجب می‌شود بسیاری از تسهیلات گیرندگان که نسبت به ادای تکالیف شرعی اهتمام دارند، از وقوع در ورطه حرام مصون بمانند و با مصرف صحیح تسهیلات به تعهد شرعی خود جامه عمل بپوشاند.

 

تنوع بخشی به ابزارها و روش‌های تأمین مالی

جهت تنوع بخشی به عقود و ابزارهای تأمین مالی می‌بایست محدودیت‌های غیر ضروری مرتفع گردد. زیرا برای سیستم بانکی تفاوتی ایجاد نمی‌کند در زمینه اعطای تسهیلات (مثلاً فروش اقساطی) افراد اقدام به خرید شخص ماشین دسته اول نمایند و یا دسته دوم. بنابراین اگر در مفاد قانون و دستورالعمل‌ها، تا جایی که شرع به کارگزار اجازه می‌دهد امکان ورود و استفاده از قراردادها وجود داشته ‌باشد، پدیده‌ای به عنوان فاکتورهای صوری بروز نمی‌یابد. برای نمونه برخی از افراد از قرارداد فروش اقساطی که مخصوص خرید لوازم خانگی است به صورت صوری و غیرواقعی برای خرید مصالح ساختمانی استفاده می نماید. به نظر می‌رسد ضروری است این محدودیت از قرارداد فروش اقساطی برداشته شود بدین صورت که جایز باشد تسهیلات برای خرید کالاهای ضروری و موردنیاز افراد مصرف شود. در این‌حالت بدون شک انگیزه‌ای برای صوری شدن عقود، فاکتورسازی و مشکلات ناشی از آن به‌وجود نمی‌آید و بطور خودکار برخی از عقود از حالت صوری شدن فاصله می‌گیرند. ظرفیت عقد فروش اقساطی در فقه اسلامی این اجازه را می‌دهد که در زمینه خرید و فروش هر کالایی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین طبق نظر بسیاری از فقها و طبق ماده 98 قانون برنامه پنجم توسعه نیز می‌توان از ظرفیت عقد مرابحه جهت تأمین و ارائه امور خدماتی مورد نیاز جامعه بهره جست.در حال حاضر ورود عقود و ابزارهای مالی جدید منطبق با شریعت به سیستم بانکی با توجه به قابلیت‌ها و ویژگی‌ها و گستردگی‌های فقه اسلامی، تا حدودی معضل صوری بودن عقود را به حداقل می‌رساند. منبع: روزنامه ایران، ویژه‌نامه بانکداری اسلامی،



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
چهارشنبه دوم مرداد 1398 ساعت 20 و 24 دقیقه و 08 ثانیه
Hey There. I found your blog using msn. This is an extremely well written article.
I will make sure to bookmark it and return to read more of your
useful information. Thanks for the post. I will definitely
return.
چهارشنبه دوم مرداد 1398 ساعت 08 و 32 دقیقه و 07 ثانیه
What i don't realize is actually how you're now not
really a lot more neatly-appreciated than you might be now.
You're very intelligent. You know therefore considerably with regards to this subject, produced me individually imagine it from so many varied angles.
Its like men and women don't seem to be interested unless it is something to accomplish with Woman gaga!

Your own stuffs excellent. Always take care of it up!
یکشنبه دوم تیر 1398 ساعت 22 و 00 دقیقه و 50 ثانیه

Regards, Useful stuff!
cialis en mexico precio cost of cialis per pill acquisto online cialis cialis 5 mg buy click now cialis from canada cialis venta a domicilio only now cialis for sale in us order cialis from india cialis from canada cialis generico milano
شنبه یکم تیر 1398 ساعت 14 و 24 دقیقه و 00 ثانیه

Terrific information. Kudos!
5 mg cialis coupon printable cialis dosage cialis 5 mg buy cialis for bph cialis kaufen prix de cialis enter site 20 mg cialis cost safe dosage for cialis the best choice cialis woman fast cialis online
جمعه سی و یکم خرداد 1398 ساعت 22 و 15 دقیقه و 31 ثانیه

Beneficial material. Cheers!
how does cialis work cialis tablets discount cialis calis walgreens price for cialis precios de cialis generico cialis generic tadalafil buy cialis official site cialis preise schweiz generic cialis review uk
جمعه سی و یکم خرداد 1398 ساعت 06 و 34 دقیقه و 24 ثانیه

Thank you! Great information.
we recommend cheapest cialis cialis generique 5 mg click here cialis daily uk cialis for bph cialis generic availability we recommend cialis info wow cialis 20 cialis mit grapefruitsaft cialis dosage amounts canadian cialis
چهارشنبه بیست و نهم خرداد 1398 ساعت 03 و 10 دقیقه و 30 ثانیه

Many thanks, Useful stuff.
acheter du cialis a geneve cialis with 2 days delivery cialis generico lilly buy cialis cheap 10 mg cialis generic availability if a woman takes a mans cialis buying cialis on internet calis cialis generic availability cialis for sale
سه شنبه بیست و هشتم خرداد 1398 ساعت 04 و 28 دقیقه و 51 ثانیه

You made the point.
cialis super kamagra cialis australia org cialis preise schweiz cialis et insomni cialis lowest price cialis australia org callus cialis online prix de cialis brand cialis generic
یکشنبه بیست و ششم خرداد 1398 ساعت 23 و 24 دقیقه و 04 ثانیه

Fantastic knowledge. Regards!
cialis prices cialis from canada cialis dosage recommendations preis cialis 20mg schweiz best generic drugs cialis compare prices cialis uk import cialis enter site 20 mg cialis cost cialis for sale south africa legalidad de comprar cialis
یکشنبه بیست و ششم خرداد 1398 ساعت 09 و 04 دقیقه و 18 ثانیه

Very good information. Thanks a lot.
cialis lilly tadalafi buying brand cialis online cialis taglich cialis manufacturer coupon cialis generico en mexico only best offers 100mg cialis cialis pills cialis generic tadalafil buy cialis tadalafil prix de cialis
شنبه بیست و پنجم خرداد 1398 ساعت 05 و 10 دقیقه و 42 ثانیه

Good stuff. Kudos!
cialis 5 mg scheda tecnica cialis efficacit cialis reviews cialis cipla best buy cialis et insomni best generic drugs cialis miglior cialis generico walgreens price for cialis cheap cialis cialis side effects dangers
جمعه بیست و چهارم خرداد 1398 ساعت 15 و 01 دقیقه و 40 ثانیه

Seriously a lot of great info.
cialis side effects 200 cialis coupon we like it cialis soft gel cialis 5 mg effetti collateral buy cialis cheap 10 mg trusted tabled cialis softabs cialis qualitat cialis 5 mg buy cialis lilly tadalafi sialis
پنجشنبه بیست و سوم خرداد 1398 ساعت 11 و 06 دقیقه و 34 ثانیه

Whoa quite a lot of fantastic advice!
cialis 5 mg schweiz best generic drugs cialis cialis kaufen bankberweisung cialis tablets australia viagra vs cialis buying cialis overnight cialis 5 mg buy free cialis cialis usa cost callus
چهارشنبه بیست و دوم خرداد 1398 ساعت 21 و 01 دقیقه و 41 ثانیه

Cheers! Very good stuff!
precios de cialis generico cialis bula cialis pills cialis generico postepay cialis coupons printable cialis kaufen cialis 100 mg 30 tablet trusted tabled cialis softabs generic for cialis cialis 5 mg schweiz
دوشنبه بیستم خرداد 1398 ساعت 20 و 51 دقیقه و 11 ثانیه

Wonderful postings, Regards!
order a sample of cialis cialis sale online how to purchase cialis on line cialis 5 mg effetti collateral acheter du cialis a geneve ou trouver cialis sur le net generic cialis cialis rezeptfrei sterreich cialis in sconto cialis et insomni
شنبه هجدهم خرداد 1398 ساعت 09 و 28 دقیقه و 29 ثانیه

Wow quite a lot of great knowledge!
brand cialis generic cialis daily reviews online cialis cialis price in bangalore cialis arginine interactio generic cialis review uk generic cialis at walmart cialis 20 mg cialis sicuro in linea cialis 5 mg effetti collateral
شنبه هجدهم خرداد 1398 ساعت 08 و 24 دقیقه و 22 ثانیه
What i don't understood is actually how you are now
not actually a lot more well-appreciated than you might be
now. You are so intelligent. You already know therefore considerably
relating to this topic, made me for my part believe it from a lot
of numerous angles. Its like men and women don't seem to be interested except it's
something to do with Woman gaga! Your own stuffs nice.

Always deal with it up!
جمعه هفدهم خرداد 1398 ساعت 14 و 51 دقیقه و 41 ثانیه
Hello! I know this is kinda off topic however , I'd figured I'd ask.
Would you be interested in exchanging links or maybe guest authoring a blog post or vice-versa?
My website discusses a lot of the same topics as yours and
I believe we could greatly benefit from each other. If you might be interested feel free to shoot me an e-mail.
I look forward to hearing from you! Excellent blog by
the way!
یکشنبه دوازدهم خرداد 1398 ساعت 05 و 59 دقیقه و 18 ثانیه
Hi, yup this article is in fact pleasant and I have learned lot of things from it regarding blogging.

thanks.
شنبه یازدهم خرداد 1398 ساعت 14 و 26 دقیقه و 36 ثانیه
Howdy, i read your blog occasionally and i own a similar one and i was just wondering if you get a lot of spam responses?
If so how do you prevent it, any plugin or anything you can suggest?
I get so much lately it's driving me insane so any assistance is very
much appreciated.
چهارشنبه یکم خرداد 1398 ساعت 09 و 28 دقیقه و 29 ثانیه
No matter if some one searches for his necessary thing, therefore he/she wants to be available that in detail,
thus that thing is maintained over here.
دوشنبه سی ام اردیبهشت 1398 ساعت 19 و 37 دقیقه و 15 ثانیه
My relatives always say that I am wasting my time here at web,
but I know I am getting experience everyday by reading such nice articles or reviews.
دوشنبه سی ام اردیبهشت 1398 ساعت 09 و 13 دقیقه و 46 ثانیه
I am really thankful to the holder of this web page who has shared this great post
at here.
یکشنبه بیست و نهم اردیبهشت 1398 ساعت 17 و 58 دقیقه و 25 ثانیه
This post is invaluable. How can I find out more?
یکشنبه بیست و نهم اردیبهشت 1398 ساعت 04 و 05 دقیقه و 47 ثانیه
hello there and thank you for your info – I
have certainly picked up something new from right here.
I did however expertise some technical points using
this website, since I experienced to reload the web site lots of times
previous to I could get it to load properly. I had been wondering
if your web host is OK? Not that I'm complaining, but slow loading
instances times will often affect your placement in google and can damage
your high-quality score if advertising and marketing with Adwords.
Anyway I'm adding this RSS to my email and can look out for a
lot more of your respective interesting content.
Make sure you update this again very soon.
شنبه بیست و هشتم اردیبهشت 1398 ساعت 23 و 42 دقیقه و 27 ثانیه
First of all I want to say great blog! I
had a quick question in which I'd like to ask if you do not mind.

I was curious to find out how you center yourself and clear your thoughts prior
to writing. I have had difficulty clearing my mind
in getting my thoughts out there. I truly do take pleasure in writing however it just
seems like the first 10 to 15 minutes are usually wasted just trying to figure out how to begin. Any recommendations or hints?

Kudos!
پنجشنبه بیست و ششم اردیبهشت 1398 ساعت 23 و 58 دقیقه و 14 ثانیه
Because the admin of this web site is working, no hesitation very shortly
it will be famous, due to its quality contents.
چهارشنبه بیست و پنجم اردیبهشت 1398 ساعت 00 و 27 دقیقه و 36 ثانیه
I'm not sure where you are getting your info, but great topic.
I needs to spend a while finding out more or working out more.
Thank you for magnificent information I was on the lookout
for this information for my mission.
دوشنبه بیست و سوم اردیبهشت 1398 ساعت 21 و 05 دقیقه و 18 ثانیه
I got this web site from my pal who shared with me on the topic of this website and now this
time I am browsing this web page and reading very informative articles or reviews here.
جمعه بیستم اردیبهشت 1398 ساعت 22 و 08 دقیقه و 42 ثانیه
It's wonderful that you are getting ideas from this article as well as from our discussion made here.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30



آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی