تبلیغات
هوشنگ متولی جویباری - نظارت بر مصرف تسهیلات در قراردادهای بانکی
 
هوشنگ متولی جویباری
مازنده به آنیم که آرام نگیریم موجیم که آسودگی ماعدم ماست من این وبلاگو واسه ترویج حقیقت دین درست کرده ام امیدوارم گامی موثرباشد
درباره وبلاگ
مطالب اخیر
نظرسنجی
نظر بدهید....





مقدمه

یکی از مهمترین آسیب‌های موجود در نظام بانکی، عدم مصرف صحیح تسهیلات اعطایی و فقدان نظارت در این زمینه است. متقاضیان تسهیلات برای تأمین نیازهای خرد و کلان خویش به بانک‌ها و سایر نهادهای تأمین مالی رجوع می‌کنند و پس از طی کردن فرآیند اداری، تسهیلات موردنظر خود را دریافت می‌کنند. اما به طور معمول این افراد توجهی به نوع قرارداد، ماهیت، احکام و کارکردهای ویژه آن ندارند. لذا پس از دریافت تسهیلات در بسیاری از موارد اقدام به مصرف تسهیلات در غیر موضوع خود می‌کنند.مهمترین دلایلی که موجب انحراف تسهیلات اعطایی بانک از برنامه‌ریزی اتفاق افتاده می‌شود. عبارتند از: عدم آگاهی مشتریان از نوع تسهیلات، عدم پاسخگویی مناسب به نیازهای مشتریان، سوء‌استفاده و تخلف و فقدان سیستم نظارتی صحیح.

به نظر می‌رسد برای جلوگیری از آثار منفی عدم مصرف صحیح تسهیلات افزون بر بانک‌ها و نهادهای متولی، مشتریان نظام بانکی وظایفی بر عهده دارند. در ادامه به برشماری برخی از مهمترین وظایف دریافت‌کنندگان تسهیلات و بانک‌ها در این زمینه خواهیم پرداخت.

 

وظایف دریافت کنندگان تسهیلات

انجام تکالیف و ایفای تعهدات از سوی مشتریان نظام بانکی یکی از عوامل اثرگذار بر سلامت، صحت و مشروعیت عملیات بانکی است. در واقع انعقاد صحیح و مشروع معامله می‌بایست دغدغه مشتریان نظام بانکی نیز باشد. یکی از تکالیف مهم مشتری در این زمینه انقعاد و اجرای واقعی قراردادهای بانکی است. برای اثبات این تکلیف شرعی واهمیت آن می‌توان به قاعده قصد استناد کرد. تجهیز و تخصیص منابع در بانک‌ها و سایر نهادهای مالی از طریق عقود و قراردادهای حقوقی مختلف صورت می‌گیرد. تفاوت عقود و قراردادهای حقوقی در تعریف، ماهیت و کارکرد ویژه آن است. در واقع آنچه در عالم خارج رخ می‌دهد این است که صاحبان سرمایه با انگیزه دریافت سود و یا هر نوع منفعت دیگری آن را در اختیار متقاضیان آن قرار می‌دهند. بر همین اساس نوع قراردادی که متعاملین در قالب آن مناسبات خود را تنظیم می کنند، دارای اهمیت بسیاری است و تعیین کننده آن است که معامله دارای چه آثار و احکامی است و همچنین طرفین معامله از چه حقوق و تکالیفی برخوردارند.

به عنوان مثال تسهیلات مورد نیاز مشتری جهت تعمیر مسکن در قالب عقد جعاله به وی داده می‏شود. برای انشای صحیح قرارداد، قصد مشتری و بانک می‌بایست قرارداد جعاله است.پس از قصد انشای معامله، متعاملین می‌بایست به لوازم آن نیز پایبند باشند. لذا اگر مشخص شود مراجعه کننده (جاعل) از بانک به عنوان عاملِ در حالی تسهیلات تعمیر مسکن دریافت کرده که مسکننداشتهیا مسکن وی نیازی به تعمیر نداشتهو پول آن را برای مصارف دیگری به کار انداخته، مرتکب فعل خلاف شرع و قانون شده است. این فعل مشتری حاکی از قصد غیرواقعی وی نیز می‌باشد.

مطابق این مقدمه می‌توان نتیجه گرفت که اگر برای قرارداد جهت خاصی تعیین شده باشد، بر دریافت‌کننده تسهیلات لازم و واجب است که آن را در جهت خود مصرف نماید. در غیر این صورت قرارداد از حیث قانونی محکوم به بطلان است. آراء فقها نیز حاکی از آن است که مشتریان نمی‌توانند تسهیلات دریافت شده را در غیر موضوع قرارداد مصرف نمایند

نظرات برخی از مراجع عظام تقلید به شرح ذیل بیان می‌شود:

·        حضرت آیت‌الله العظمی سیستانی

س) : آیا وام‌هایی که برای اموری خاص اعطا می‌شود به مردم مثل وام فرش یا منزل یا اشتغال و... را می‌شود در غیر مورد آن استفاده کرد؟

ج) اگر براساس معامله‌ای باشد که به حسب موازین فقهی صحیح باشد باید به آن ملتزم شوید.

·        حضرت آیت‌الله العظمی وحید خراسانی

س): آیا می‌توانیم وام مسکن گرفته و آن را در غیر مورد مسکن بکار ببریم یا وام خودرو را در مورد دیگری مثل خرید زمین بکار بریم؟

ج): باید در همان جهت که معین شده مصرف شود.

·        حضرت آیت‌الله العظمی خامنه ای

س: در صورتى كه گیرنده وام قصد مصرف آن در مورد قرارداد را ـ كه تعمیر خانه است ـ نداشته باشد، حكم وضعى و تكلیفى آن را بیان فرمایید؟

ج) اگر بانک وامى را براى کسى که مى‌خواهد خانه‌اش را تعمیر کند اختصاص داده، شخص دریافت کننده اگر قصد تعمیر منزل را ندارد از همان ابتداء حق گرفتن چنین مبلغى را نداشته و مالک آن نمى‌شود و از تسهیلات بانكى باید در همان جهتى كه تعیین شده استفاده كنند و در غیر آن جایز نیست. 

·        حضرت آیت‌‌الله العظمی مکارم شیرازی

س): افرادى از بانک‌هاى جمهورى اسلامى وام دریافت کرده، و به علّت ناآگاهى از حکم شرعى، آن را در غیر مورد قرارداد مصرف نموده اند. مثلا وام کشاورزى دریافت کرده، ولى صرف خرید ماشین سوارى نموده اند. لطفاً حکم شرعى آن را بیان فرمایید.

ج): چنین وام‌هایى باطل است. باید آن را منطبق با عقود شرعیّه دیگرى کنند، تا مشکل ربا پیش نیاید.

وظیفه بانک

بانک و نهادهای تأمین مالی نیز در زمینه مصرف صحیح تسهیلات می‌بایست تمهیدات لازم را فراهم آورد. در این راستا مهمترین تکالیف بانک‌ها عبارتند از:

 

ایجاد سیستم نظارتی صحیح

 جهت حفظ منافع مشتریان و سهام‌داران و همچنین اطمینان از سلامت و مشروعیت معاملات بانکی،مسأله نظارت چه در مرحله انشاء و چه در مرحله اجرای قرارداد از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. در اینجا نظارت به معنای عام آن مشتمل بر نظارت بانکی و شرعی مورد نظر می‌باشد. یعنی لازم است هم بازرسان بانکی بر رعایت قوانین و مقررات در فرآیند‌های مختلف اعطای تسهیلات نظارت داشته باشند و هم ناظرین شریعت نسبت به انعقاد و اجرای صحیح قرارداد اطمینان حاصل پیدا کنند. با توجه به اینکه مصرف ناصحیح تسهیلات از جهت قواعد فقهی مختلف قرارداد را با اشکال شرعی مواجه می‌کند، ناظرین شریعت می‌بایست با نظارت صحیح و دقیق بر اجرای عقود از بروز هرگونه اشکال شرعی در عملیات بانکی ممانعت به عمل آورند.

البته ممکن است اشکال شود که اصل صحت در فقه اسلامی دلالت دارد بر اینکه نباید رفتاردیگران را بر قبیح و حرام بودن، حمل نمود مگر اینکه نسبت به آن یقین داشته باشیم. همچنین در مواردی هم که انسان در اجرای صحیح قرارداد از سوی متعاملین شک می‌کند، می‌بایست بنا رابر صحت بگذارد. ملاحظه اصل صحت بدین معنا ممکن است لزوم نظارت شرعی در بانکداری اسلامی را مخدوش نماید و تزاحم این دو را اثبات نماید.

این اشکال را می‌توان این‌گونه پاسخ داد که اصل صحت لزوم نظارت را منتفی نمی کند و مسئولین نظارتی در امور بانکی نباید با بناگذاری غلط بر صحت،از واقعیات جامعه دور افتند؛ چراکه اساس اصل صحت را واقع‌بینی تشکیل می‌دهد نه خوش‌بینی بی‌جا. لذا به منظور جلوگیری از رفتارهای ناپسندی چون دروغگویی، عدم ایفای تعهدات و مانند آن،می‌توان بر خلاف اصلصحت اقدام به مراقبت و نظارت دقیقنمود.در حالتیهم که نسبت به صحت یا بطلان و فساد معاملات دیگران با معیار رعایت شرایط و ضوابط شرعی تردید وجود داشته باشد، اصل صحت ضرورت نظارت را منتفی نمی‌کند؛ چراکهاصل صحت در مواردی که موجب اختلال و یا ورود ضرر و زیان جبران ناپذیری شود، قابل اجرا نیست. لذا مسئولین بانک موظف به کنترل و نظارت دقیق بر نحوه مصرف تسهیلات می باشند.

لازم به ذکر است دقت و نظارت بر  فرآیند اعطای تسهیلات نیز از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. اگر بانک در مرحله اعطای تسهیلات دقت کافی را به خرج دهد از بسیاری از تخلفات مشتریان از جمله دریافت تسهیلات جهت تأمین اهداف خارج از چارچوب قرارداد جلوگیری به عمل آورد.

 

آموزش معاملات بانکی  و فرهنگ‌سازی

یکی از دلایل عدم مصرف صحیح تسهیلات، ناآگاهی متقاضیان از ماهیت قرارداد است. در واقع فقدان آموزش کافی در این زمینه موجب می‌گردد برخی مشتریان به صورت غیرعمدی ضوابط قرارداد را رعایت نکنند و وجوه دریافتی را در مواردی مصرف نمایند که در قرارداد ذکر نشده است. برای پرهیز از کاربرد صوری عقود بانک‌ها می‌بایست کارمندان بانک را موظف نمایند، قبل از انعقاد قرارداد، ماهیت آن را به صورت اجمالی برای مشتریان توضیح دهند. آشنایی و اطلاع از احکام معاملات موجب می‌شود بسیاری از تسهیلات گیرندگان که نسبت به ادای تکالیف شرعی اهتمام دارند، از وقوع در ورطه حرام مصون بمانند و با مصرف صحیح تسهیلات به تعهد شرعی خود جامه عمل بپوشاند.

 

تنوع بخشی به ابزارها و روش‌های تأمین مالی

جهت تنوع بخشی به عقود و ابزارهای تأمین مالی می‌بایست محدودیت‌های غیر ضروری مرتفع گردد. زیرا برای سیستم بانکی تفاوتی ایجاد نمی‌کند در زمینه اعطای تسهیلات (مثلاً فروش اقساطی) افراد اقدام به خرید شخص ماشین دسته اول نمایند و یا دسته دوم. بنابراین اگر در مفاد قانون و دستورالعمل‌ها، تا جایی که شرع به کارگزار اجازه می‌دهد امکان ورود و استفاده از قراردادها وجود داشته ‌باشد، پدیده‌ای به عنوان فاکتورهای صوری بروز نمی‌یابد. برای نمونه برخی از افراد از قرارداد فروش اقساطی که مخصوص خرید لوازم خانگی است به صورت صوری و غیرواقعی برای خرید مصالح ساختمانی استفاده می نماید. به نظر می‌رسد ضروری است این محدودیت از قرارداد فروش اقساطی برداشته شود بدین صورت که جایز باشد تسهیلات برای خرید کالاهای ضروری و موردنیاز افراد مصرف شود. در این‌حالت بدون شک انگیزه‌ای برای صوری شدن عقود، فاکتورسازی و مشکلات ناشی از آن به‌وجود نمی‌آید و بطور خودکار برخی از عقود از حالت صوری شدن فاصله می‌گیرند. ظرفیت عقد فروش اقساطی در فقه اسلامی این اجازه را می‌دهد که در زمینه خرید و فروش هر کالایی مورد استفاده قرار گیرد. همچنین طبق نظر بسیاری از فقها و طبق ماده 98 قانون برنامه پنجم توسعه نیز می‌توان از ظرفیت عقد مرابحه جهت تأمین و ارائه امور خدماتی مورد نیاز جامعه بهره جست.در حال حاضر ورود عقود و ابزارهای مالی جدید منطبق با شریعت به سیستم بانکی با توجه به قابلیت‌ها و ویژگی‌ها و گستردگی‌های فقه اسلامی، تا حدودی معضل صوری بودن عقود را به حداقل می‌رساند. منبع: روزنامه ایران، ویژه‌نامه بانکداری اسلامی،



نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
چهارشنبه بیست و ششم دی 1397 ساعت 05 و 41 دقیقه و 15 ثانیه
wonderful issues altogether, you simply received a brand new reader.
What may you suggest in regards to your post that you just made a few days in the past?
Any positive?
سه شنبه هجدهم دی 1397 ساعت 04 و 40 دقیقه و 02 ثانیه
Valuable info. Fortunate me I found your web site accidentally, and I
am surprised why this twist of fate didn't took place in advance!
I bookmarked it.
دوشنبه سوم دی 1397 ساعت 01 و 29 دقیقه و 13 ثانیه
Hey I am so grateful I found your web site, I really found you by mistake, while I was looking on Aol for something else, Regardless I am here now and would just like to say thanks a lot
for a incredible post and a all round exciting blog (I also love the theme/design),
I don’t have time to go through it all at the moment but I have saved it and also included your RSS feeds, so when I have time I will be
back to read a great deal more, Please do keep up the excellent
jo.
یکشنبه بیست و پنجم آذر 1397 ساعت 09 و 57 دقیقه و 04 ثانیه
With havin so much content and articles do you ever
run into any problems of plagorism or copyright infringement?
My site has a lot of completely unique content I've either authored myself or outsourced but it seems a lot of it is popping it up all over the internet without my permission. Do you know any methods to help
prevent content from being stolen? I'd really appreciate it.
جمعه شانزدهم آذر 1397 ساعت 09 و 40 دقیقه و 34 ثانیه

You made your position very effectively!!
we like it safe cheap cialis fast cialis online cialis dose 30mg dosagem ideal cialis interactions for cialis cialis super acti cialis for daily use click now buy cialis brand click now cialis from canada free cialis
سه شنبه سیزدهم آذر 1397 ساعت 17 و 58 دقیقه و 52 ثانیه

Excellent content. With thanks!
5 mg cialis pharmacie en ligne cialis super acti generic cialis at the pharmacy cialis 20mg preis cf costo in farmacia cialis cialis prezzo in linea basso enter site natural cialis order cialis from india cialis 20 mg best price cialis prezzo al pubblico
دوشنبه دوازدهم آذر 1397 ساعت 06 و 25 دقیقه و 52 ثانیه

You actually suggested this fantastically.
only best offers 100mg cialis cialis wir preise cialis 20 mg cut in half preis cialis 20mg schweiz only now cialis 20 mg cialis for sale south africa are there generic cialis tadalafil 5mg cialis cost generic cialis in vietnam
یکشنبه یازدهم آذر 1397 ساعت 05 و 58 دقیقه و 18 ثانیه

Wonderful information. Many thanks!
cialis 20 mg effectiveness cialis coupons generic cialis 20mg uk the best choice cialis woman buy generic cialis cialis price thailand tarif cialis france cialis bula only best offers 100mg cialis cialis patentablauf in deutschland
شنبه دهم آذر 1397 ساعت 18 و 40 دقیقه و 27 ثانیه

You actually reported this very well!
cuanto cuesta cialis yaho brand cialis generic buy original cialis achat cialis en europe female cialis no prescription ou acheter du cialis pas cher discount cialis cialis qualitat cialis pills boards we like it safe cheap cialis
شنبه دهم آذر 1397 ساعت 05 و 35 دقیقه و 25 ثانیه

Nicely put, Thanks!
deutschland cialis online price cialis best effetti del cialis acheter cialis kamagra cialis coupons printable how to purchase cialis on line cialis for sale in europa cialis dosage recommendations cialis en 24 hora price cialis per pill
جمعه نهم آذر 1397 ساعت 18 و 18 دقیقه و 38 ثانیه

Nicely put. Kudos.
5 mg cialis pharmacie en ligne click here to buy cialis cialis 30 day trial coupon prix de cialis we use it cialis online store get cheap cialis side effects for cialis cialis price thailand cialis 5mg cialis cuantos mg hay
پنجشنبه هشتم آذر 1397 ساعت 19 و 16 دقیقه و 25 ثانیه

Great advice. Thanks!
cialis billig pastillas cialis y alcoho cialis coupons printable cialis qualitat we like it safe cheap cialis viagra cialis levitra the best site cialis tablets cialis 200 dollar savings card cialis generique 5 mg cialis official site
پنجشنبه هشتم آذر 1397 ساعت 07 و 31 دقیقه و 07 ثانیه

Whoa lots of amazing info.
cialis rezeptfrei sterreich ou trouver cialis sur le net cialis wir preise cialis pills price each tadalafil weblink price cialis we choice free trial of cialis how do cialis pills work price cialis per pill cialis billig
چهارشنبه هفتم آذر 1397 ساعت 18 و 36 دقیقه و 40 ثانیه

Nicely put. Thanks!
cialis for sale achat cialis en suisse online cialis only now cialis 20 mg venta cialis en espaa low dose cialis blood pressure prezzo cialis a buon mercato costo in farmacia cialis trusted tabled cialis softabs viagra cialis levitra
چهارشنبه هفتم آذر 1397 ساعت 06 و 56 دقیقه و 53 ثانیه

Thank you. Numerous advice.

only here cialis pills tesco price cialis cialis savings card cialis australian price buy online cialis 5mg cialis 5mg prix buy cialis online acheter cialis meilleur pri cialis 20 mg best price cipla cialis online
پنجشنبه بیست و ششم مهر 1397 ساعت 11 و 59 دقیقه و 56 ثانیه
Good day! Do you know if they make any plugins to safeguard
against hackers? I'm kinda paranoid about losing everything I've worked hard on. Any tips?
چهارشنبه یازدهم مهر 1397 ساعت 02 و 26 دقیقه و 51 ثانیه

Thank you, A good amount of knowledge.

chinese cialis 50 mg cialis from canada we like it cialis price the best choice cialis woman overnight cialis tadalafil buy cialis online cheapest cialis great britain does cialis cause gout cialis generico milano look here cialis order on line
دوشنبه نهم مهر 1397 ساعت 01 و 49 دقیقه و 43 ثانیه

Seriously all kinds of valuable advice!
click here take cialis cialis daily new zealand cialis online cialis online nederland cost of cialis cvs cialis canada canadian drugs generic cialis buying cialis on internet cialis without a doctor's prescription buy cheap cialis in uk
چهارشنبه بیست و هشتم شهریور 1397 ساعت 01 و 48 دقیقه و 12 ثانیه

Helpful stuff. Thanks.
cialis kaufen wo canadian discount cialis enter site very cheap cialis 5 mg cialis pharmacie en ligne we like it cialis soft gel look here cialis order on line cialis online deutschland buy cialis online cheapest tadalafil achat cialis en suisse
پنجشنبه پانزدهم شهریور 1397 ساعت 17 و 43 دقیقه و 39 ثانیه

Amazing content, Regards.
cialis professional from usa cialis 20 mg cut in half cialis 05 only here cialis pills cialis uk generic cialis pro prices on cialis 10 mg cialis 100 mg 30 tablet generic cialis levitra callus
سه شنبه سیزدهم شهریور 1397 ساعت 12 و 36 دقیقه و 40 ثانیه

Seriously tons of awesome data.
buy cheap viagra uk get a viagra prescription i want to buy viagra online getting viagra uk how to get viagra from doctor vigara buy viagra with paypal how can you buy viagra online how to get viagra uk buy super viagra
دوشنبه دوازدهم شهریور 1397 ساعت 10 و 18 دقیقه و 30 ثانیه

You actually stated it well.
cialis prezzo al pubblico cialis 5 effetti collaterali viagra vs cialis tadalafil tablets cialis super kamagra prices on cialis 10 mg cialis sale online enter site natural cialis chinese cialis 50 mg cipla cialis online
سه شنبه بیست و سوم مرداد 1397 ساعت 07 و 02 دقیقه و 11 ثانیه

Cheers. Loads of forum posts!

order viagra online without prescription get viagra uk buy viagra with paypal online pharmacy viagra how can i buy viagra online how to get a viagra prescription sildenafil uk buy buy viagra now online can i buy viagra without a prescription buy viagra without a prescription online
دوشنبه هفتم خرداد 1397 ساعت 10 و 43 دقیقه و 43 ثانیه

Very good posts, Regards!
purchasing cialis on the internet buy cialis cheap 10 mg cialis dosage cialis billig look here cialis order on line only now cialis 20 mg the best choice cialis woman cialis generic deutschland cialis online price cialis best
چهارشنبه پنجم اردیبهشت 1397 ساعت 04 و 32 دقیقه و 58 ثانیه

Amazing lots of good data.
generic viagra online uk how to safely buy viagra online where to buy real viagra online where to buy viagra in malaysia cheapest viagra pills online order viagra online uk buy generic sildenafil online buying cheap viagra online buy sildenafil online uk buying cheap viagra
شنبه هجدهم فروردین 1397 ساعت 14 و 23 دقیقه و 53 ثانیه

Nicely put. Thank you.
cialis sale online cialis patentablauf in deutschland cialis dosage viagra cialis levitra cialis generico milano cialis rezeptfrei sterreich generic cialis pill online buy name brand cialis on line cialis 20 mg cost how does cialis work
شنبه چهارم فروردین 1397 ساعت 15 و 46 دقیقه و 38 ثانیه

Position clearly utilized!.
cialis prezzo di mercato side effects of cialis tadalafil 20 mg free cialis if a woman takes a mans cialis side effects of cialis cialis sale online cialis 10mg prix pharmaci cialis online bulk cialis
سه شنبه بیست و چهارم مرداد 1396 ساعت 13 و 19 دقیقه و 22 ثانیه
Have you ever considered about adding a little bit more than just your
articles? I mean, what you say is fundamental and
everything. But just imagine if you added some great
visuals or videos to give your posts more, "pop"!
Your content is excellent but with pics and clips, this website could undeniably be one of the most beneficial
in its niche. Good blog!
جمعه ششم مرداد 1396 ساعت 23 و 38 دقیقه و 41 ثانیه
Pretty! This has been an incredibly wonderful article.
Many thanks for supplying this info.
جمعه ششم مرداد 1396 ساعت 18 و 05 دقیقه و 57 ثانیه
Hi, this weekend is nice in favor of me, since this time i am reading this impressive educational post here at my home.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر


نمایش نظرات 1 تا 30



آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی