تبلیغات
هوشنگ متولی جویباری - شیوه های تجهیز منابع در بانکداری بدون ربا در ایران چگونه است؟
 
هوشنگ متولی جویباری
مازنده به آنیم که آرام نگیریم موجیم که آسودگی ماعدم ماست من این وبلاگو واسه ترویج حقیقت دین درست کرده ام امیدوارم گامی موثرباشد
درباره وبلاگ
مطالب اخیر
نظرسنجی
نظر بدهید....





تجهیز منابع از طریق سپرده جاری، پس انداز و سرمایه گذاری صورت می‌گیرد.

 

·       ماهیت سپرده جاری در بانکداری بدون ربا در ایران چیست؟

حساب جاری در بانکداری بدون ربای ایران ماهیت قرض داشته و به موجودی این گونه حساب‌ها هیچ سودی تعلق نمی‏گیرد. اشخاص حقیقی و حقوقی با افتتاح حساب وجوه مازاد بر نیاز خود را در بانك سپرده‌گذاری می‏كنند، سپس از طریق دسته چکی كه از بانك دریافت می‏كنند از موجودی حساب خود به هر اندازه و به هر صورتی كه مایل باشند، طبق مقرّرات بانك استفاده می‏كنند. وجوه فراهم شده از ناحیة این حساب‌ها مطابق ماهیت عقد قرض به ملكیت بانك در آمده، جزو منابع بانك خواهد بود. بانك‌ها می‏توانند با رعایت سپرده قانونی و نقدینگی، باقیمانده وجوه این حساب‏ها را از طریق عقود مندرج در مادة 3 قانون عملیات بانکداری بدون ربا به كار گرفته، كسب سود كنند. به كارگیری واژه «قرض‏الحسنه‏» برای این سپرده‏ها درست نیست. گویا اطلاق این واژه بر این حساب‏ها از این پندار سرچشمه می‏گیرد كه هر قرض بدون بهره‏ای‏، قرض‏الحسنه است، در حالی كه چنین نیست.

 

·       ماهیت فقهی سپرده پس‌انداز چیست؟

ماهیت فقهی سپرده پس‌انداز، قرض بدون بهره دارد و بانك هیچ تعهدی به پرداخت سود ندارد. این حساب به مردم امکان می‏دهد كه وجوه مازاد بر نیاز خود را به هر میزانی که باشد به بانك بسپارند و هر موقع كه احتیاج داشتند از بانك دریافت كنند. علاوه بر آن، صاحبان این حساب‌ها در امر قرض‏الحسنة اعطایی از طرف بانك مشاركت كرده، از اجر و ثواب اخروی آن بهره‏مند می‏گردند. بانك‌ها برای تشویق مردم به پس‏انداز، پاره‏ای اولویت‌ها، امتیازات و جوایز برای صاحبان این حساب‌ها در نظر می‏گیرند. اگر به برخی از سپردهگذاران به صورت قرعه‏كشی جوایزی تعلق می‌گیرد، بدون شرط است؛ بنابراین از جهت شرعی اشکال نخواهد داشت.

 

·       در سپرده سرمایه گذاری، رابطه بانک و مشتری چگونه است؟

 بانك‌ها پس از کسر سپردة قانونی و نقدینگی، باقیمانده وجوه این حساب‏ها را به وکالت از صاحبان سپرده در امور مشاركت، مضاربه، اجاره به شرط تملیك‏، معاملات اقساطی، مزارعه، مساقات، سرمایه‏گذاری مستقیم، معاملات سلف و جعاله به كار می‏گیرند. بانك‌ها باز پرداخت اصل سپردة سرمایهگذاری مدت‏دار را تعهد می‏نمایند و منافع حاصل از عملیات مذکور را طبق قرارداد متناسب با مدت و مبلغ سپرده با رعایت سهم منابع بانك، پس از کسر هزینه‏ها و حق‏الوكاله، بین صاحبان سپرده‏ها تقسیم می‏كنند.

در سپرده سرمایه‏ گذاری رابطه بانك و صاحب سپرده، رابطه «وکالت» است. از حیث فقهی چند نکته درباره این سپرده‏ها مطرح است:

v   رابطۀ بین سپردهگذار و بانك، از یک طرف وکالت است و از طرف دیگر، شراکت است، چون بخشی از منابعی را كه به طور مشاع به كار می‏برد مربوط به سرمایة خود بانك یا مربوط به سپرده‏های جاری و پس‏انداز است كه در مالكیت بانك می‏باشند.

v    از آن‌جا كه بانك وكیل سپردهگذاران است می‏تواند با پرداخت حق بیمه از مال خود یا از مال موكّلان‏، سپرده‏های مذکور را بیمه كند؛ كمااینكه به عنوان شریك سپردهگذاران، می‏تواند ضرر احتمالی را به عهده گرفته، پرداخت اصل سپرده را تعهد كند.

v   حضرت امام خمینی (ره) در جواز تعهّد ضرر احتمالی در قرارداد شركت، می‏فرماید: اگر قرار بگذارند كه همة استفاده را یك نفر ببرد صحیح نیست، ولی اگر قرار بگذارند كه تمام ضرر یا بیشتر آن را یكی از آنان بدهد، شركت و قرارداد هر دو صحیح است.

v   به مقتضای روابط حقوقی وکالت و شركت، لازم است سود حاصله ابتدا بین بانك و مجموع سپردهگذاران به تناسب سرمایة هر یك تقسیم شود، سپس از سهم سود مجموع سپردهگذاران، حق‏الوكالة بانك کسر شود؛ آنگاه سود باقیمانده به تناسب سرمایه بین سپردهگذاران تقسیم شود.

v   حضرت آیت‌‏الله خامنه‏ای در بارة این سپرده‏ها می‏فرماید: اگر سپرده‏گذاری در بانك به عنوان قرض باشد و بانك زیاده‏ای به عنوان بهره بپردازد، ربا و حرام است. اما اگر به عنوان قرض نباشد بلكه بانك به عنوان وكیل سپردهگذاران از طریق عقود اسلامی با سپرده‏ها كار كند و بخشی از سود را به عنوان حق‏العمل برای خود لحاظ كند و بخش دیگر را به سپردهگذاران بپردازد، اشکالی ندارد. 

v   از آن‌جا كه سود حاصل از به كارگیری سپرده‏ها ابتدای دوره معلوم نیست، بانك می‏تواند طبق نظر کارشناسی سود انتظاری را محاسبه كرده و در مقاطع خاصی چون ماهانه یا فصلی، درصدی را به عنوان سود علی‏الحساب به سپرده‏گذار بپردازد و در پایان دوره از سهم سود سپرده‏گذار کسر كند. ماهیت سود علی‏الحساب‏، قرض بانك به سپرده‏گذار است كه در پایان دوره از محل سود سپرده‏گذار استیفاء می‏شود و مابقی سود ـ اگر سود تحقق یافته بیشتر از سود علی‏الحساب باشد ـ به سپرده‏گذار پرداخت می‏شود.

 

 

·                    مفهوم عقد قرض چیست؟

قرض عقدی است که به موجب آن یکی از طرفین مقدار معینی از مال خود را به طرف دیگر تملیک می‌کند؛ که طرف مزبور نیز می‌بایست مثل آن را از حیث مقدار، جنس و وصف رد نماید. در عقد قرض، قرض‌دهنده را مقرِض و قرض‌گیرنده را مقترِض می‌نامند. مهمترین ویژگی‌های عقد قرض این است که قرض، عقدی تملیکی است یعنی در عقد قرض، مورد قرض به ملکیت مقترض در می‌آید. قرض عقدی معوض است، مقترض باید مثل یا قیمت آنچه را که قرض گرفته به عنوان عوض به مقرض باز پس دهد. قرض عقدی لازم است یعنی بدون رضایت طرفین قابل فسخ و انحلال نیست. یکی از مهمترین احکام قرض حرمت اشتراط زیاده در این عقد است. در واقع هر نوع شرطی در عقد قرض که موجب انتفاع مقرض گردد، ربا محسوب می‌شود.

 

·                    مفهوم و تعریف عقود سه‌گانه‌ای که به نظام بانکی اضافه شده است، چیست؟

مرابحه، خرید دین و استصناع عقود جدیدی است که به نظام بانکی اضافه شده است. مرابحه معامله‌ای است که فروشنده قیمت تمام‌شده کالا (قیمت خرید و هزینه مربوط) را به اطلاع مشتری می‌رساند و سپس تقاضای مبلغ یا درصدی به عنوان سود می‌کند. بیع مرابحه می‌تواند به صورت نقد یا نسیه منعقد شود، در صورتی که نسیه باشد به طور معمول نرخ سود آن بیشتر می‌شود.

خرید دین قراردادی است که به موجب آن دین مدت‌دار بدهکار به کمتر از مبلغ اسمی آن به صورت نقدی از وی خریداری می‌شود، خرید دین می‌تواند توسط مدیون یا شخص ثالث صورت پذیرد.

استصناع یا قرارداد سفارش ساخت، قراردادی بین دو شخص حقیقی یا حقوقی مبنی بر تولید کالای خاص یا احداث طرح ویژه است که در آینده ساخته و قیمت آن نیز در زمان یا زمان‌های توافق شده به صورت نقد یا اقساط پرداخت شود.

 
·                    کدام یک از عقود مشارکتی در نظام بانکی کاربرد بیشتری دارد؟

پرکاربردترین عقود مشارکتی عبارتند از: عقد شرکت و مضاربه. عقد شرکت عقدی است که بین دو یا چند نفر واقع می‌شود، که به صورت شرکت به معامله و داد و ستد می‌پردازند. در واقع در این نوع شرکت، دو یا چند نفر با هم عقد می‌بندند که طبق آن با مال مشترکشان داد و ستد انجام شود. عقد شرکت عقدی جایز است و شرکاء در سود و زیان حاصل از شرکت، به نسبت آورده سرمایه‌شان، شریک می‌باشند. اگر در عقد شرکت شرط شود که تمام سود به یکی از شرکاء اختصاص یابد، شرط و عقد شرکت باطل است. همچنین اگر شرط شود زیان‌ها و خسارات شرکت بر عهده یک نفر مخصوص باشد، شرط و عقد محل خلاف است.

مضاربه عقدی است که به موجب آن، فردی ـ مالک ـ مالی را در اختیار فردی دیگر ـ عامل ـ می‌گذارد. تا با  آن مال تجارت کند، و سود حاصله میان آن دو ـ به نسبت معینی ـ تقسیم گردد. صاحب سرمایه را مالک و تاجر را عامل یا مضارب می گویند. مضاربه عقدی جایز است و سود آن متعلق به عامل و مالک می‌باشد. سهم هر کدام از مالک و عامل از سود حاصله، باید در ابتدای عقد مشخص شود. مقدار سود را نمی‌توان به صورت قطعی و ثابت در نظر گرفت. زمان تقسیم سود پس از پایان مضاربه است.

·                    یکی از عقود بانکی عقد جعاله است، موضوع این عقد چیست؟

جعاله که در لغت به معنای اجرت عامل، حق العمل و مزد می‌باشد، در اصطلاح عقدی است که بر مبنای آن انسان متعهد می‌شود تا در مقابل کاری که برای او انجام می‌دهند، اجرت معینی بدهد. در جعاله ملتزم(مالک) را جاعل و انجام دهنده کار را عامل گویند. جعاله عقدی جایز است و به دو نوع جعاله خاص و عام تقسیم می‌شود. اگر جاعل، جعاله را با عامل معینی منعقد کرده باشد جعاله را خاص و اگر عامل عمومی باشد جعاله را عام می‌گویند. عامل زمانی مستحق اجرت می‌شود که متعلق جعاله را تسلیم کرده یا انجام داده باشد.

·                    خیار در معاملات به چه معناست؟

خیار حقی است که به موجب آن طرفین قرارداد، یا یکی از آنها، یا شخص ثالث می‌توانند عقد لازم را فسخ کنند و خیار از حقوقی است که در صورت فوت صاحب حق، به ورثه او منتقل می شود، مگر این که شرط خیار برای شخصی ثالث غیر از متعاملین شده باشد؛ که در صورت فوت او، این حق به ورثه‌اش منتقل نمی‌شود. همچنین خیار به عنوان یک حق مالی، قابلیت اسقاط توسط صاحب حق را دارد و می‌توان سقوط آن را ضمن عقد شرط کرد.

·                    انواع خیارات در قانون مدنی کدامند؟

در ماده ۳۹۶ قانون مدنی آمده است :  
خیارات عبارتند از : ۱- خیار مجلس ۲- خیار حیوان ۳- خیار شرط ۴- خیار تاخیر ثمن ۵- خیار رویت و تخلف وصف ۶- خیار غبن ۷- خیار عیب ۸- خیار تدلیس ۹- خیار تبعض صفقه ۱۰- خیار تخلف شرط.
۱- خیار مجلس :       
اختیاری است که به عقد بیع ( خرید و فروش ) اختصاص دارد و تا در جلسه معامله هستند اختیار فسخ این معامله را دارند البته با نظر به اینکه سقوط این شرط را در هنگام یا بعد از عقد شرط نکرده باشند.       
۲- خیار حیوان :        
هنگامی که معامله در مورد حیوان باشد صدق می کند و مشتری تا ۳ روز از هنگام عقد اختیار فسخ معامله را دارد البته با نظر به اینکه سقوط آن را شرط نکرده باشند یا مشتری در حیوان تصرف نکرده باشد.    
۳- خیار شرط :
برحسب شرط است مانند شرط معین و مضبوط بودن مدت ، مشاوره و شخص خاص.  
۴- خیار تأخیر ثمن :   
یعنی اینکه پس از گذشت ۳ روز در مورد فروشنده، جنس فروخته شده را تحویل نداده و در مورد خریدار، مبلغ را به طور کامل نپرداخته، این حق است که پس از گذشت ۳ روز معامله را فسخ کند.    
۵- خیار رویت و تخلف وصف :       
فروشنده و خریدار اگر کالایی را بدون دیدن و فقط به تعریف و تمجید خرید و فروش کنند اختیار فسخ معامله را دارند.         
۶- خیار غبن : 
یعنی خدعه و نیرنگ و فریفتن و گول زدن که در این صورت امکان فسخ معامله وجود دارد.   
۷- خیار عیب :
اگر خریدار بعد از معامله بفهمد که مورد معامله معیوب بوده، مختار است در قبول کردن جنس، گرفتن خسارت (ارش) یا فسخ معامله.   
۸- خیار تدلیس :       
اگر فروشنده صفت خوب و زیبایی را برای کالایش شرط کند یا اینکه مشتری بپندارد که با این شرط، کالا بدون عیب و نقص است (نشان دادن ظاهری زیبا و فریفتن)، مشتری اختیار دارد در قبول کردن یا فسخ معامله.
۹- خیار تبعض صفقه :
اگر مشتری دو کالا را بخرد و بعدا معلوم شود که یکی از آن دو حق و مال دیگری است،‌ اختیار دارد در فسخ یا قبول کردن قسمت صحیح معامله و گرفتن مابقی پول خود.
۱۰- خیار تخلف شرط :        
یعنی اینکه در معامله ای شرطی بشود و بعدا این شرط برای شرط کننده (فروشنده یا خریدار) سالم نماند و سرپیچی کند ، اختیار فسخ معامله هست.

از بین انواع خیارات، خیار مجلس، حیوان و تأخیر ثمن اختصاص به عقد بیع دارد.

 

·                    یکی از رویه های موجود در زمینه اعطای تسهیلات، دریافت وثیقه از متقاضی تسهیلات در قالب قرارداد رهن است، موضوع و احکام قرارداد رهن چیست؟

رهن مطابق ماده 771 قانون مدنی عقدی است که به موجب آن مدیون، مالی را برای وثیقه به داین می‌دهد. رهن دهنده را راهن و طرف دیگر را مرتهن می‌گویند. در مجموع رهن از نظر شرع، عرف و لغت عبارت است از آنچه راهن در مقابل دینش به عنوان وثیقه نزد مرتهن قرار می‌دهد. عقد رهن نسبت به راهن لازم و نسبت به مرتهن جایز است. بنابراین راهن نمی‌تواند قبل از اینکه دین خود را ادا کند یا از آن بریء شود، عین مرهون را مطالبه کند ولی مرتهن می‌تواند هر وقت بخواهد آن را بر هم بزند. تعهدی که راهن در عقد رهن نسبت به وثیقه می‌دهد، در مورد وثیقه قابل تجزیه نیست؛ بدین معنی که تا تمام طلب پرداخت نشود وثیقه آزاد نخواهد شد. یکی از ویزگیهای مهم مال مرهون این است که باید عین باشد و رهن دین و منفعت باطل است.




نوع مطلب :
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
یکشنبه بیست و ششم شهریور 1396 ساعت 22 و 26 دقیقه و 16 ثانیه
Hey I am so happy I found your website, I really found you by mistake,
while I was researching on Google for something else, Regardless I am
here now and would just like to say many thanks for a remarkable
post and a all round interesting blog (I also love the theme/design), I don't
have time to look over it all at the moment but I have book-marked it and also included
your RSS feeds, so when I have time I will be back to read more,
Please do keep up the fantastic job.
چهارشنبه ششم اردیبهشت 1396 ساعت 16 و 30 دقیقه و 27 ثانیه
My coder is trying to convince me to move to
.net from PHP. I have always disliked the idea because of the expenses.
But he's tryiong none the less. I've been using Movable-type on a variety of websites for about a year and am nervous about switching to another platform.
I have heard good things about blogengine.net. Is
there a way I can import all my wordpress
content into it? Any kind of help would be greatly appreciated!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی